شنا دست و پا زدن در آب نیست!بلکه مهارت شناور ماندن روی آب و به پیش رفتن است

چهارشنبه 29 اردیبهشت 1395 ساعت 21:02

مرکز ثقل :‌مرکز ثقل نقطه ای است که جرم دراطراف آن به صورت کاملا مساوی توزیع شده است به بیان دیگر مرکز ثقل مرکز تلاقی سه صفحه ی اصلی بدن یعنی صفحات سهمی ، عرضی و افقی است به طور کلی مرکز ثقل یک فرد بالغ درحدود دومین مهره ی خاجی واقع شده است .(شکل ج و د)


مرکز ثقل قسمت های مختلف  بدن


 محل مرکز ثقل بدن

برای مرکز ثقل تعریف های متعددی ارائه شده که عبارت اند از :

-         به نقطه ی معینی از بدن که بدن بتواند آزادانه حول آن نقطه در مسیر دلخواه دوران نماید.

-         نقطه مشترک برخورد سطوح مختلف بدن ( صفحات فرضی که از بدن می گذرند).

-         نقطه ای از بدن که وزن به طور مساوی حول آن نقطه در جهات مختلف تقسیم شده باشد.

مرکز ثقل در انسان در حدود معادل 55 درصد قامت از کف پاها قرار گرفته استو این نقطه از فردی به فرد دیگر متفاوت است .برای مثال در زنان کمی پایین تر از مردان قرار گرفته است . بنابراین می توان گفت که زنان از تعادل بیشتر و بهتری برخوردارند. اما در ورزشهای مثل پرش ارتفاع که عبور دادن مرکز ثقل از مانع تعیین کننده است مردان وضعیت بهتری دارند. در شرایط یکسان هر چه مرکز ثقل بالاتر باشد . پایداری و تعادل کمتر است .

چون سر کودکان نسبت به بدن آنها بزرگ‌تر است، در نتیجه مرکز ثقل بدن کودک بالاتر از یک بزرگسال است که منجر به وارد شدن آسیب بیشتر به سر در حوادث رانندگی می‌شود. به همین دلیل به کودکان اجازه ندهید روی صندلی جلوی خودرو بنشینند.

در شکل زیر پائین آمدن مرکز ثقل با بزرگ شدن کودک را می بینیمو در ابتدا مرکز ثقل نزدیک سینه کودک است و با بزرگتر شدن او و سنگین تر شدن اجزای پائین تنه نسبت به سر مرکز ثقل به سمت ناف، استخوان دوم خاجی ، نزدیک تر می شود.

 

در افراد معلول با قطع شدن یک یا دو پا چون میزان سنگینی پایین تنه کاهش می یابد مرکز ثقل کمی به سمت بالاتر حرکت می کند

 از سوی دیگر با پیرشدن سن فرد، به دلیل آب شدن عضلات و پوک تر شدن استخوان ، میزان جرم پائین تنه کاهش می یابد و در نتیجه دوباره مرکز ثقل به سمت بالا حرکت می کند. هر چه مرکز ثقل پائین تر باشد تعادل بیشتر است و امکان سقوط و افتادن کمتر می شود. به همین دلیل ماشین های تیونینگ را شبیه ماشین های مسابقه به زمین نزدیک تر می کنند تا سرپیچ ها هنگام سرعت چپ نکنند. از سوی دیگر بالا رفتن مرکز ثقل بدن باعث می شود فرد تعادل و پایداری کمتری داشته باشد. به همین دلیل است که بچه ها و افراد مسن زودتر سقوط می کنند و زمین می خورند. اما از طرف دیگر وقتی داخل آب هستند چون مرکز شناوری بدن آنها داخل ریه هایشان است و هر چه مرکز ثقل بدن به مرکز شناوری نزدیک شود میزان شناور شدن و روی آب ماندن فرد بهتر و راحت تر صورت می گیرد بچه ها و افراد مسن بهتر روی آب شناور می مانند.

 

 از سوی دیگر به دلیل تفاوت توزیع جرم بدن زن و مرد، مرکز جرم بدن زنان پائین تر از مردان قرار دارد.دلیل آن هم این است که لگن خاصره زنان بزرگتر از مردان است و تا بتوانند وظیفه بارداری و حمل بچه را بهتر انجام دهند. در نتیجه توده بیشتری در قسمت پائین تنه زنان جمع است و مرکز ثقل آنها از مردان پائین تر می باشد.این باعث می شود زن ها روی زمین پایدار تر از مردها باشند و به همین دلیل است که در انجام حرکات موزون زن ها استعداد بهتری دارند. ولی از سوی دیگر مرکز شناوری بدن خانم ها بالاتر از مردان می باشد.و در مجموع شناور ماندن زن ها روی آب بهتر صورت می گیرد. در شکل زیر مقایسه ای بین مرکز ثقل بدن زن و مرد و کودک صورت گرفته است.

 با تغییر دادن مکان اجزای بدن می توان مرکز ثقل بدن را جابجا کرد. مثلا وقتی دست ها را بالای سر می بریم مرکز ثقل بدن به سمت بالا حرکت می کند. همین طور وقتی روی سطح آب شناوریم و  سر خود را بالا می آوریم به دلیل سنگین بودن سر مرکز ثقل بدن  به سمت پائین کشیده شده و بلافاصله پاها به داخل آب فرو می روند به همین دلیل توصیه می شود که موقع شنا حتی الامکان سروصورت داخل آب باشند و برای نفس گرفتن بدن بچرخد اما سر بالا نیاید. بدیهی است تلاشی که فرد با بالا آوردن سر خود برای نفس گرفتن و یا دیدن روبروی خود به خرج می دهد سبب کاهش سرعت او می گردد چرا که با پائین آمدن پاها و پایین تنه در مقابل حرکت او به سمت جلو مقاومت بیشتری ایجاد می شود و از سرعت او به شدت کاسته می شود و او برای جبران باید انرژی بیشتری مصرف کند.

با سفت کردن عضلات دو سر ران و عضلات باسن و همزمان کشیدن عضلات دو سر کمر می توان مرکز ثقل بدن را به سمت بالا هدایت کرد. به همین خاطر است که برای افقی ماندن روی سطح آب اصرار می شود که بدن به صورت کاملا کشیده و مستقیم قرار گیرد.

البته هر چه فرد چربی بیشتری داشته باشد ، تراکم یا چگالی بدن او کمتر و حجم او بیشتر است و می تواند میزان آب بیشتری را جابجا کند. چون مقدار نیروی بالابرنده شناوری وارده از سوی آب دقیقا به اندازه وزن آبی است که بدن شخص جابجا می کند در نتیجه هر چه حجم فرد بیشتر باشد با فرض تراکم کمتر بدن، نیروی شناوری بیشتری به او اعمال می گردد. به همین خاطر همیشه می گویند که افراد چاق راحت تر روی آب می مانند.

میزان شناوری فرد روی آب به ساختمان بدن و چگالی بخش های مختلف بدن او نیز مرتبط است. هر چه تراکم بخشی از بدن فرد بیشتر باشد آن قسمت سنگین تر است و بیشتر در آب فرو می رود. برعکس هر چه تراکم یا چگالی اجزای بدن فرد نسبت به مایعی که در آن شناور است کمتر باشد(که این کاهش تراکم می تواند به خاطر افزایش چربی باشد) فرد به طور خود به خود و بدون هیچ انرژی اضافی ای می تواند روی آب شناور بماند. این مساله در مورد تمام حیوانات پرچربی و بزرگ نیز صادق است.

 از سوی دیگر هر چه عضلات کشیده تر و سفت تر شوند تراکم و چگالی آنها بیشتر می شود و در نتیجه سنگین تر می شوند.به همین دلیل هرعاملی که باعث سفت شدن عضلات کل بدن به صورت ناهماهنگ شود مثل اختلال در تنفس و استرس ناشی از آن ویا ترسیدن و وحشت از آب در مبتدیان ، پاهای آن ها سفت تر و مرکز ثقل آنها پائین تر می رود و بیشتر در آب فرو می روند. به همین دلیل باید به طور مرتب و منظم تنفس کرد و در عین حال با آرامش و حالت ریلکس سعی کرد به صورت افقی روی آب دراز کشید.

نظرات (0)
امکان ثبت نظر جدید برای این مطلب وجود ندارد.